Eind oktober gaat de klok weer een uur achteruit. Praktisch gezien is het een kleine verandering, maar voor het slaapritme van je kindje kan dit best een uitdaging zijn.
Kinderen gaan namelijk niet slapen omdat de klok een bepaalde tijd aangeeft. Hun slaap wordt voor een groot deel aangestuurd door hun biologische klok. Deze interne klok reageert onder andere op licht en donker en vertelt het lichaam wanneer het tijd is om wakker te worden en wanneer het tijd is om te slapen.
Vooral in de avond speelt de biologische klok een belangrijke rol. Wanneer het buiten donker wordt, maakt het lichaam zich van nature klaar voor de nacht. Een verandering in het tijdstip waarop het licht en donker wordt, kan er daarom voor zorgen dat je kindje tijdelijk eerder of juist later moe wordt.
Gelukkig kun je je kindje helpen om zo soepel mogelijk over te schakelen naar de nieuwe tijd. In deze blog lees je wat de overgang naar de wintertijd betekent voor het slaapritme van je kindje én krijg je praktische tips om de biologische klok rustig mee te laten schuiven naar het nieuwe ritme.
- De biologische klok
- Je kindje laten wennen aan het nieuwe ritme
- 8 tips om je kindje te helpen wennen aan de wintertijd
1. De biologische klok van je kindje
Slaap wordt bij baby’s en jonge kinderen voornamelijk aangestuurd door de biologische klok, ook wel het circadiaanse ritme genoemd. Deze biologische klok reageert op licht en donker en zorgt ervoor dat het lichaam op het juiste moment hormonen aanmaakt die helpen om in slaap te vallen.
Daarnaast speelt ook de slaapdruk een belangrijke rol. Slaapdruk is de behoefte aan slaap die gedurende de dag steeds verder opbouwt. Wanneer de slaapdruk en de biologische klok goed op elkaar zijn afgestemd, is je kindje op het juiste moment moe en valt het makkelijker in slaap.
Maar is de slaapdruk té groot, bijvoorbeeld doordat je kindje oververmoeid raakt, dan kan juist het tegenovergestelde gebeuren. Bij oververmoeidheid maakt het lichaam onder andere meer cortisol aan. Dit stresshormoon kan de werking van het slaaphormoon melatonine tegenwerken, waardoor in slaap vallen juist moeilijker wordt.
Je ziet dit bijvoorbeeld bij baby’s die tegen hun slaap lijken te vechten. Jonge kinderen kunnen juist opvallend actief of hyperactief worden wanneer ze eigenlijk hartstikke moe zijn.
Wanneer de biologische klok en de slaapdruk goed op elkaar zijn afgestemd, valt je kindje doorgaans het makkelijkst in slaap.
Het is dan ook niet zo gek dat sommige kinderen na het verzetten van de klok even tijd nodig hebben om te wennen. Hun biologische klok loopt immers niet zomaar één uur vooruit of achteruit omdat de klok aan de muur dat aangeeft. Het lichaam heeft tijd nodig om zich aan te passen aan het nieuwe ritme van licht, donker, slaap en wakker zijn.
2. Hoe laat je je kindje wennen aan het nieuwe ritme
Ieder kindje is anders, dus doe vooral wat voor jullie werkt. Je kan helemaal niets doen en je kan ook al eerder starten met het wennen aan de nieuwe bedtijd.
- Helemaal niets doen, veel kinderen gaan vanzelf na een paar dagen mee in nieuwe ritme.
- Steeds iets later naar bed. Begin enkele dagen voordat de klok achteruit gaat met het verlaten van de bedtijd met 15 minuten. Gaat je kindje om 19.30 uur naar bed? Breng je kindje dan een aantal dagen voor de klok verzet wordt telkens een kwartier later naar bed. Dus bijvoorbeeld donderdag bedtijd 19.45, vrijdag 20.00, zaterdag 20.15 zodat je zondag na het verzetten van de klok al op de nieuwe tijd uitkomt. Op deze manier is je kindje al een beetje voorbereid en went hij hopelijk makkelijker aan het nieuwe ritme.
Vergeet vooral niet om ook de ochtend later te beginnen en bijvoorbeeld maaltijden en slaapjes overdag, voor zover mogelijk, ook telkens een kwartiertje mee op te schuiven.
3. 8 tips om je kindje te helpen wennen aan de wintertijd
1. Zorg voor een donkere slaapkamer
Zorg ervoor dat het bij het naar bed gaan donker is op de slaapkamer. Doe de gordijnen of rolluiken dicht en gebruik eventueel een klein (schemer)lampje tijdens het bedtijdritueel. Fel licht in de avond kan de aanmaak van melatonine onderdrukken, terwijl een donkere slaapkamer je kindje helpt om te herkennen dat het tijd is om te slapen.
2. Bouw de avond rustig af
Zorg voor rust in de laatste uren voor het naar bed gaan. Kies voor rustige activiteiten, zoals samen een boekje lezen, een puzzel maken of een liedje zingen. Wilde spelletjes en veel prikkels kun je beter bewaren voor overdag, daar kan je kindje juist weer extra wakker van worden.
3. Houd het vertrouwde avondritueel aan
Verander niet ineens alles omdat de klok wordt verzet. Houd het bedtijdritueel aan zoals je kindje dat gewend is. Juist die herkenning en voorspelbaarheid helpen je kindje om zich klaar te maken voor de nacht.
4. Maak het ’s ochtends zo licht mogelijk
In de ochtend wil je juist zoveel mogelijk licht binnenlaten. Gooi de gordijnen of rolluiken daarom direct na het opstaan open. Zo krijgt de biologische klok een duidelijk signaal dat de dag begonnen is.
5. Begin de ochtend actief
Kom na het opstaan lekker in beweging. Ontbijten, aankleden, spelen en bewegen helpen je kindje om goed wakker te worden en de dag actief te starten.
6. Ga naar buiten
Ga bij voorkeur in de ochtend even naar buiten. Een wandelingetje, fietsen of lekker buitenspelen: niets werkt zo krachtig op de biologische klok als natuurlijk daglicht. Zelfs op een bewolkte dag is buitenlicht veel sterker dan het licht binnen.
7. Let goed op de slaapsignalen van je kindje
Het kan goed zijn dat je kindje na het verzetten van de klok tijdelijk eerder moe wordt. Probeer de slaapsignalen daarom goed te herkennen en wacht niet te lang met naar bed gaan. Een paar dagen wat eerder naar bed kan helemaal geen kwaad. Zo voorkom je dat je kindje oververmoeid raakt.
8. Maak je er vooral niet te druk om
De overgang naar de wintertijd hoeft niet meteen perfect te verlopen. Ook wanneer je al een paar dagen van tevoren begint met het verschuiven van het ritme, kan het zijn dat je kindje tijd nodig heeft om te wennen. De biologische klok laat zich nu eenmaal niet bij ieder kindje zomaar één uur vooruit of achteruit zetten.
Geef je kindje de tijd om zich aan te passen en blijf vooral rustig en voorspelbaar. Meestal vindt het lichaam vanzelf weer zijn nieuwe ritme.
Kortom
De overgang naar de wintertijd lijkt misschien maar een uurtje verschil, maar de biologische klok van je kindje heeft soms wat langer nodig om zich aan te passen. Met voldoende daglicht in de ochtend, een rustige en donkere avond, een vertrouwd bedtijdritueel en aandacht voor de slaapsignalen van je kindje help je de biologische klok om weer in balans te komen.
Geef je kindje vooral de tijd. Ieder kind reageert anders op het verzetten van de klok en meestal vindt het lichaam vanzelf weer zijn nieuwe ritme. Dus: blijf rustig, houd zoveel mogelijk vast aan het vertrouwde ritme en maak je niet te snel zorgen als het een paar dagen wat anders loopt.
En voor iedereen die het ook lastig vindt of de klok nu voor of achteruit gaat…
“Spring forward, fall back.”
