Herkenbaar, de dag die start ergens tussen 5 en 6 uur in de ochtend? Je kind is vrolijk en vooral klaarwakker en is met geen mogelijkheid meer in slaap te krijgen. Helaas is 6 uur voor kinderen een prima tijd om de dag te starten. Is jouw kindje eerder wakker, dan is het echt nog nacht en te vroeg om op te staan.
- Zes redenen waarom je kindje zo vroeg wakker wordt
- Hoe help ik mijn kindje langer te laten slapen
- Praktische tips
Zes redenen waarom je kindje zo vroeg wakker wordt
1. Je kindje valt niet zelfstandig in slaap bij bedtijd
Veel kinderen zijn gewend om bij bedtijd met hulp in slaap te vallen. Denk bijvoorbeeld aan wiegen, een handje vasthouden of een flesje. Deze slaapassociaties kunnen ervoor zorgen dat je kindje bij een nachtelijke of vroege ochtendwake niet goed weet hoe het zélf weer in slaap kan vallen. In de vroege ochtend is de slaapdruk bovendien lager, waardoor opnieuw inslapen lastiger wordt. Het gevolg? Je kindje wordt wakker, is klaarwakker en ligt vervolgens in bed te wachten tot de dag begint
2. Je kindje gaat te laat naar bed
Het klinkt misschien heel onlogisch, maar te laat naar bed gaan kan er juist voor zorgen dat je kindje ’s ochtends te vroeg wakker wordt.
Ieder kindje heeft een natuurlijke bedtijd. Bij jonge kinderen ligt die vaak ergens tussen 19.00 en 20.00 uur. Wanneer je kindje over zijn natuurlijke bedtijd heen raakt, kan hij oververmoeid raken. Hierdoor kan het moeilijker worden om in slaap te vallen én om de slaap gedurende de nacht goed vast te houden.
Een te late bedtijd betekent dus niet automatisch dat je kindje ’s ochtends langer blijft slapen. Soms is juist het tegenovergestelde waar: hoe later naar bed, hoe vroeger wakker.
3. De slaapjes overdag zijn niet voldoende
“Houd hem overdag maar wakker, dan slaapt hij ’s nachts beter.” Het is een advies dat je waarschijnlijk weleens hebt gehoord. Maar helaas werkt dit bij jonge kinderen vaak juist averechts.
Te weinig slaap overdag kan ervoor zorgen dat je kindje oververmoeid raakt. En een oververmoeid kindje slaapt niet automatisch beter of langer. Integendeel: inslapen kan moeilijker worden, de nachten kunnen onrustiger zijn en ook vroeg wakker worden kan het gevolg zijn.
Kijk daarom overdag goed naar de wakkertijden en slaapsignalen van je kindje. Genoeg slaap overdag is juist belangrijk voor een goede nachtrust én een fijne start van de ochtend.
4. De tijd tussen de middagslaap en bedtijd in de avond is te lang
Voor baby’s en kinderen tot een jaar of vier die nog een middagslaapje nodig hebben, is het belangrijk dat de wakkertijd tussen het middagslaapje en bedtijd niet te lang wordt. Wanneer deze periode te lang duurt, kan je kindje oververmoeid raken. En ook hier geldt: een oververmoeid kindje slaapt niet automatisch beter. Juist het tegenovergestelde kan gebeuren: moeilijker inslapen, onrustiger slapen en ’s ochtends te vroeg wakker worden. Kijk daarom goed naar de wakkertijd van je kindje en zorg ervoor dat er voldoende ruimte zit tussen het middagslaapje en bedtijd. Zo voorkom je dat je kindje over zijn slaapgrens heen gaat.
5. Je kindje wordt wakker van de honger
Vanaf ongeveer een half jaar hebben veel kinderen geen nachtvoeding meer nodig. Toch is ieder kindje anders en zijn er zeker uitzonderingen. Sommige kinderen worden in de vroege ochtend wakker omdat ze daadwerkelijk honger hebben.
Kijk daarom niet alleen naar het tijdstip waarop je kindje wakker wordt, maar ook naar het slaappatroon, de voedingen overdag en de totale hoeveelheid voeding. Zeker bij jonge kinderen kan honger een belangrijke reden zijn om vroeg wakker te worden.
Twijfel je of je kindje nog een nachtvoeding nodig heeft? Bespreek dit dan met het consultatiebureau of een andere deskundige die jullie voedingssituatie kent.
Is je kindje al wat ouder? Ook dan kan honger ervoor zorgen dat hij in de vroege ochtend wakker wordt. Voor kinderen is het vaak minder belangrijk op welk moment van de dag ze eten, zolang ze over 24 uur maar voldoende voeding binnenkrijgen.
Eet je kindje overdag weinig en haalt hij dit op andere momenten in? Dan kan het de moeite waard zijn om eens kritisch naar het eetpatroon overdag te kijken.
6. Een medische oorzaak
Soms is er een medische reden waarom je kindje vroeg wakker wordt. Denk bijvoorbeeld aan reflux, astma of slaapapneu (OSAS: obstructief slaapapneusyndroom). Klachten of ongemak kunnen ervoor zorgen dat je kindje minder diep of onrustiger slaapt en daardoor eerder wakker wordt.
Heb je het gevoel dat er meer speelt dan alleen een slaapprobleem? Of herken je klachten die kunnen wijzen op een medische oorzaak? Neem dan altijd contact op met je huisarts of behandelend arts. Samen kunnen jullie kijken wat er aan de hand is en of verder onderzoek nodig is.
Hoe help ik mijn kindje langer te laten slapen
Heeft je kindje hulp nodig bij het in slaap vallen en/of doorslapen? Dan kan het helpen om je kindje stap voor stap te leren om zelfstandig in slaap te vallen. Dit betekent niet dat je hem alleen hoeft te laten. Door in kleine stapjes de hulp en jouw aanwezigheid af te bouwen, leert je kindje steeds meer zelf te doen.
Afhankelijk van de leeftijd en de situatie kan een kindje vaak in 2 tot 3 weken leren om zelfstandig in slaap te vallen en beter door te slapen.
Lukt het je niet om hier zelfstandig uit te komen? Dan kan slaapcoaching een fijne manier zijn om jullie hierbij persoonlijk te begeleiden.
Houd eens een slaaplogboek bij. Door een aantal dagen bij te houden wanneer je kindje slaapt, wakker wordt en naar bed gaat, krijg je vaak snel inzicht in het slaappatroon. Je kunt bijvoorbeeld ontdekken of een bepaalde bedtijd beter werkt, hoe lang de wakkertijd voor bed maximaal kan zijn en of je kindje over 24 uur voldoende slaap krijgt.
Zo krijg je niet alleen meer inzicht in het vroege wakker worden, maar kun je ook beter ontdekken waar je kindje behoefte aan heeft.
Baby’s slapen zelden te veel. Ze zijn van nature goed in staat om aan te geven hoeveel slaap ze nodig hebben. Slaap overdag hoef je daarom niet zomaar te beperken, uit angst dat je kindje ’s nachts minder goed slaapt. Natuurlijk kun je wel sturen op een goede verdeling van de slaap, waarbij de meeste slaap uiteindelijk ’s nachts plaatsvindt. Het bewust inkorten of overslaan van slaapjes overdag kan namelijk juist averechts werken.
Te weinig slaap en daardoor oververmoeidheid zijn belangrijke oorzaken van vroeg wakker worden. Voldoende slaap overdag kan dus juist bijdragen aan een betere en langere nachtrust.
Twijfel je of je kindje in de vroege ochtend wakker wordt omdat hij honger heeft? Dan kun je eens proberen om hem een voeding te geven. Valt hij daarna weer rustig in slaap, dan kan honger een rol spelen bij het vroege wakker worden.
Wil je voorkomen dat je iedere ochtend een voeding moet geven en je kindje daardoor zijn ontbijt of eerste voeding van de dag gaat overslaan? Kijk dan eens kritisch naar het voedingspatroon overdag. Krijgt je kindje overdag voldoende voeding binnen en zijn de maaltijden en voedingen goed verdeeld over de dag?
Zo kun je proberen de voedingsbehoefte steeds meer naar de dag te verschuiven.
Enkele praktische tips om je kindje langer te laten slapen
Naast de mogelijke oorzaken zijn er ook een aantal eenvoudige dingen die kunnen helpen om je kindje ’s ochtends langer te laten slapen:
- Maak de slaapkamer goed donker. Vooral in de vroege ochtend kan het daglicht ervoor zorgen dat je kindje wakker wordt. Verduisterende gordijnen kunnen hierbij helpen.
- Gebruik een slaaptrainer bij oudere kinderen. Een slaaptrainer maakt duidelijk wanneer het tijd is om op te staan. In het begin helpt dit vooral om je kindje nog even in bed te laten blijven. Na verloop van tijd kan dit er ook voor zorgen dat het natuurlijke slaapmoment opschuift.
- Probeer white noise (witte ruis). Witte ruis kan omgevingsgeluiden maskeren, zoals verkeer, vogels of geluiden in huis, waardoor je kindje minder snel wakker wordt van geluiden die in de vroege ochtend ontstaan.
- Let op geluiden en apparaten in huis. Wordt je kindje opvallend vaak rond hetzelfde tijdstip wakker? Kijk dan eens of er op dat moment iets in huis aanslaat. Denk bijvoorbeeld aan de verwarming, een ventilatiesysteem, een vaatwasser of andere elektrische apparaten. Soms is een klein geluidje al genoeg om een lichte slaper wakker te maken.
- Zorg ervoor dat je kindje overdag voldoende eet. Wanneer je kindje overdag voldoende voeding binnenkrijgt, is de kans kleiner dat honger ervoor zorgt dat hij ’s nachts of in de vroege ochtend wakker wordt.
- Voorkom dat je kindje het koud heeft. In de vroege ochtend daalt de lichaamstemperatuur en wordt het buiten vaak wat kouder. Controleer daarom of je kindje comfortabel en warm genoeg ligt, zonder dat hij het te warm krijgt.
- Houd rekening met ontwikkeling. Nieuwe vaardigheden, zoals rollen, kruipen, lopen of praten, kunnen tijdelijk invloed hebben op de slaap. Tijdens zo’n ontwikkelingsfase kan je kindje onrustiger slapen of eerder wakker worden. Meestal is dit tijdelijk en herstelt het slaapritme weer wanneer je kindje gewend is aan de nieuwe vaardigheden.
Vroeg wakker worden kan behoorlijk frustrerend zijn. Zeker wanneer je kindje om 05.00 of 06.00 uur klaarwakker is en jij het gevoel hebt dat de dag al begonnen is. Maar vroeg wakker worden betekent niet automatisch dat je kindje uitgeslapen is. Er kunnen verschillende oorzaken meespelen.
Kijk daarom niet alleen naar het tijdstip waarop je kindje wakker wordt, maar naar het hele slaap- en voedingspatroon over 24 uur. Krijgt je kindje voldoende slaap, zijn de wakkertijden passend, is de bedtijd goed afgestemd en krijgt hij overdag voldoende voeding? Ook de slaapomgeving, ontwikkeling en eventuele lichamelijke klachten kunnen een rol spelen.
Probeer niet zomaar slaap overdag te beperken of je kindje later naar bed te brengen in de hoop dat hij ’s ochtends langer blijft slapen. Juist voldoende slaap en een passend ritme vormen de basis voor een goede nachtrust én een fijne ochtend.
En misschien wel het belangrijkste: ieder kindje is anders. Wat voor het ene kind werkt, hoeft niet voor het andere te werken. Door goed naar je kindje te kijken en patronen te herkennen, kun je vaak al veel bereiken.
Kom je er zelf niet uit of ben je het vroege wakker worden inmiddels behoorlijk zat? Dan kan slaapcoaching helpen om samen te kijken naar de oorzaak én naar een aanpak die past bij jullie kindje en jullie gezin.
